Są takie momenty w historii kultury, historii cywilizacji, a czasem również historii samego Kościoła, kiedy człowiek zaczyna rozumieć, że największe zmiany nie przychodzą już pod postacią otwartego ataku, brutalnej przemocy czy jawnej rewolucji, ale pod postacią języka, pozornie niewinnych słów, nowych definicji, miękkich pojęć i subtelnych przesunięć znaczeń, które krok po kroku zmieniają sposób myślenia całych społeczeństw, a następnie wpływają na instytucje, kulturę, moralność i ostatecznie na samo rozumienie człowieka; właśnie dlatego zdanie, które padło publicznie: „Zmieniam Kościół od środka”, powinno zostać potraktowane nie jako internetowa prowokacja, emocjonalny wpis czy ekscentryczna deklaracja jednej osoby, ale jako niezwykle ważny znak czasu, odsłaniający sposób myślenia, który coraz śmielej próbuje zakorzeniać się również wewnątrz Kościoła.

To zdanie jest ważne właśnie dlatego, że zostało wypowiedziane wprost, bez maskowania intencji, bez prób ukrywania celu, bez retorycznego lawirowania, które zazwyczaj towarzyszy podobnym procesom; nie padło przecież stwierdzenie: „szukam prawdy”, „próbuję zrozumieć nauczanie Kościoła”, „chcę pogłębić swoją wiarę” czy nawet „szukam miejsca dla siebie we wspólnocie”, ale właśnie: „Zmieniam Kościół od środka”, a więc mamy do czynienia z deklaracją działania, z jasno określonym kierunkiem i z przekonaniem, że Kościół jest przestrzenią, którą można przebudowywać poprzez zmianę języka, pojęć i symbolicznych granic tego, co do tej pory było uznawane za oczywiste.

I właśnie tutaj dochodzimy do rzeczy absolutnie kluczowej, której wielu ludzi jeszcze nie rozumie albo nie chce zrozumieć, ponieważ przez lata wmówiono społeczeństwom, że język jest jedynie neutralnym narzędziem komunikacji, zwykłym środkiem przekazywania informacji, czymś technicznym, czymś pozbawionym większego znaczenia; tymczasem cała współczesna rewolucja kulturowa opiera się właśnie na przekonaniu przeciwnym – na przekonaniu, że kto kontroluje język, ten kontroluje sposób myślenia, a kto kontroluje sposób myślenia, ten ostatecznie kontroluje kulturę, moralność, instytucje i świadomość społeczną.

Dlatego tak ważne jest pojęcie funkcji performatywnej języka, które dla wielu brzmi może akademicko i abstrakcyjnie, ale w rzeczywistości opisuje mechanizm niezwykle prosty i jednocześnie niezwykle potężny: chodzi o sytuację, w której słowo nie tylko opisuje rzeczywistość, ale zaczyna ją tworzyć, ustanawiać i przekształcać; kiedy ktoś mówi „mianuję”, „ogłaszam”, „przysięgam”, „powołuję”, to wypowiedź nie jest jedynie komentarzem do rzeczywistości, ale sama staje się działaniem, sama ustanawia nowy stan rzeczy, a problem zaczyna się wtedy, gdy ten mechanizm zostaje przeniesiony na poziom antropologii, kultury i życia społecznego, gdzie słowo zaczyna pełnić funkcję narzędzia przebudowy człowieka oraz instytucji.

Właśnie dlatego trzeba potraktować niezwykle poważnie słowa: „Powoływanie Zespołu Synodalnego jest realizacją funkcji performatywnej języka”, ponieważ one odsłaniają cały model myślenia, zgodnie z którym rzeczywistość można zmieniać poprzez samo nazwanie, poprzez symboliczne ustanowienie nowego porządku, poprzez zmianę słownika i redefinicję pojęć; jeszcze bardziej znaczące są słowa: „Jak Stwórca mówimy: ‘stań się’ – i rzecz się staje”, ponieważ pokazują one fascynację aktem kreacji dokonywanej przez język, a więc pewnym rodzajem symbolicznego przejęcia roli tego, kto ustanawia sens rzeczywistości.

I tutaj właśnie zaczyna się fundamentalny konflikt z chrześcijańskim rozumieniem świata, ponieważ chrześcijaństwo od samego początku opierało się na przekonaniu, że człowiek nie jest twórcą prawdy, lecz jej odkrywcą, że człowiek nie ustanawia sensu świata według własnej woli, ale próbuje odczytać sens wpisany przez Boga w stworzenie, naturę i Objawienie; tymczasem współczesna rewolucja kulturowa coraz częściej opiera się na założeniu odwrotnym – że znaczenia można przepisywać, redefiniować i negocjować zgodnie z subiektywną wolą człowieka, a język ma służyć nie odkrywaniu rzeczywistości, lecz jej przebudowie.

To właśnie dlatego marksizm kulturowy tak mocno koncentruje się dziś na języku, edukacji, mediach, kulturze i instytucjach społecznych, ponieważ współczesna rewolucja nie potrzebuje już barykad ani otwartego terroru ideologicznego znanego z XX wieku; znacznie skuteczniejsza okazuje się powolna zmiana pojęć, oswajanie społeczeństwa z nowymi definicjami, przesuwanie granic tego, co uchodzi za normalne, oraz rozbijanie tradycyjnych kategorii myślenia poprzez nieustanne podważanie znaczeń słów, które przez stulecia były fundamentem kultury chrześcijańskiej i cywilizacji Zachodu.

I właśnie dlatego zdanie: „Zmieniam Kościół od środka” nie jest jedynie osobistym wyznaniem czy prowokacją medialną, ale odsłania całą strategię działania, zgodnie z którą Kościół ma zostać przebudowany nie przez frontalny atak na dogmaty, lecz przez zmianę języka, zmianę akcentów, zmianę sposobu mówienia o człowieku, grzechu, wolności, tożsamości, rodzinie i moralności; bo jeśli zmienisz język Kościoła, bardzo szybko zaczniesz zmieniać sposób myślenia wiernych, a jeśli zmienisz sposób myślenia wiernych, zaczniesz zmieniać praktykę, duszpasterstwo, katechezę i w końcu również rozumienie samej doktryny.

Nie można więc lekceważyć sytuacji, w której publicznie pojawiają się słowa: „Nie jestem Sekretarzem. Jestem Sekretarką. Bo tak.”, ponieważ właśnie w tym krótkim „bo tak” zawiera się cała filozofia współczesnej rewolucji antropologicznej, zgodnie z którą kryterium prawdy nie jest już rzeczywistość, natura czy obiektywny porządek stworzenia, ale subiektywna deklaracja jednostki; nie liczy się już pytanie: „jak jest?”, lecz pytanie: „jak chcę siebie określać?”, a skoro język ma charakter performatywny, to sama deklaracja ma wystarczyć do ustanowienia nowej rzeczywistości.

W tym miejscu warto zrozumieć coś jeszcze bardziej niepokojącego: cały ten proces nie dzieje się pod hasłem otwartej walki z Kościołem, ale pod hasłami wrażliwości, dialogu, inkluzywności, słuchania i troski o człowieka, co sprawia, że ogromna liczba wiernych zostaje moralnie rozbrojona, ponieważ boi się zostać oskarżona o brak empatii, sztywność, brak miłości czy rzekomą nienawiść wobec osób przeżywających różnego rodzaju kryzysy tożsamościowe; tymczasem prawdziwy problem nie polega na tym, czy człowieka należy kochać, ale na tym, czy miłość ma jeszcze pozostawać związana z prawdą, czy też ma zostać zredukowana wyłącznie do afirmacji każdego subiektywnego doświadczenia.

I właśnie tutaj widać najgłębszy kryzys współczesnej kultury, który coraz wyraźniej przenika również do Kościoła: doświadczenie człowieka zaczyna być traktowane jako najwyższy autorytet, a emocjonalne przeżycie zaczyna pełnić funkcję kryterium prawdy; dlatego pojawiają się słowa: „To nie był marsz. To był taniec. Poniosła mnie euforia. Czułam, że jestem Wolnością”, które pokazują charakterystyczny dla współczesności mechanizm utożsamienia intensywności przeżycia z prawdą moralną.

Chrześcijaństwo jednak nigdy nie uczyło, że prawda rodzi się z emocji. Człowiek może bardzo intensywnie przeżywać własny błąd, może bardzo mocno utożsamiać się z czymś, co prowadzi go w stronę chaosu, może być absolutnie szczery w swoim doświadczeniu i jednocześnie głęboko się mylić; właśnie dlatego Ewangelia nie mówi: „idź za tym, co przeżywasz najmocniej”, ale: „Poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli.”

I dlatego Kościół nie może zostać sprowadzony do roli przestrzeni psychologicznego potwierdzania wszystkich ludzkich autoidentyfikacji, ponieważ jego zadaniem nie jest sakralizowanie każdego subiektywnego doświadczenia, lecz prowadzenie człowieka ku prawdzie, nawet wtedy, gdy ta prawda jest trudna, wymagająca i niewygodna; jeśli Kościół przestanie to robić, stanie się jedynie instytucją zarządzania emocjami współczesnej kultury, a nie wspólnotą głoszącą Ewangelię.

Najbardziej niepokojące jest jednak to, że współczesna rewolucja językowa próbuje dziś przeciwstawić sobie prawdę i miłosierdzie, tworząc fałszywy obraz, zgodnie z którym każde jasne przypomnienie nauczania Kościoła ma być rzekomo „brakiem miłości”, „wykluczeniem” albo „brutalnością”, podczas gdy chrześcijaństwo od samego początku łączyło prawdę i miłosierdzie jako dwie nierozdzielne rzeczywistości; prawdziwe miłosierdzie nie polega przecież na potwierdzaniu człowieka we wszystkim, co o sobie powie, ale na prowadzeniu go ku prawdzie, która naprawdę wyzwala i uzdrawia.

Właśnie dlatego dzisiejsza walka o język nie jest żadnym pobocznym sporem semantycznym ani akademicką dyskusją o słowach, ale walką o samo rozumienie człowieka, wolności, natury, moralności i Kościoła; ponieważ jeśli pozwolimy, by język chrześcijański został całkowicie przejęty przez obcą antropologię, bardzo szybko również sposób myślenia wiernych zacznie się zmieniać, a wraz z nim zmieni się rozumienie grzechu, łaski, nawrócenia, małżeństwa, rodziny i samego sensu zbawienia.

I właśnie dlatego trzeba dziś mówić jasno, spokojnie, ale bez kompromisów: człowieka trzeba kochać, ale kłamstwa nie wolno ochrzcić; Kościół ma być miejscem miłosierdzia, ale nie może stać się laboratorium redefinicji prawdy; ma słuchać człowieka, ale nie może utracić własnego języka, własnej tożsamości i własnego rozumienia rzeczywistości tylko dlatego, że współczesna kultura coraz agresywniej próbuje przepisać znaczenie podstawowych pojęć.

Bo jeśli Kościół straci język prawdy, bardzo szybko straci również zdolność głoszenia prawdy. A wtedy pozostaną jeszcze budynki, struktury, dokumenty i symbole, ale zacznie znikać to, co najważniejsze – świadomość, że Ewangelia nie została człowiekowi dana po to, by ją przepisywał według własnych pragnień, lecz po to, by pozwolił się przez nią przemienić.