„Komunizm jest z natury swojej antyreligijny i uważa religię za opium ludu.”

To zdanie nie straciło dziś nic ze swojej aktualności. Przeciwnie — być może dopiero teraz zaczynamy naprawdę rozumieć jego znaczenie. Współczesny świat nie potrzebuje już bowiem czerwonych sztandarów i rewolucyjnych barykad, aby realizować dokładnie ten sam cel. Wystarczy kultura, która stopniowo usuwa Boga z życia człowieka. Wystarczy edukacja ucząca młodych ludzi, że religia jest jedynie „jedną z narracji”. Wystarczy język mediów, w którym wiara przedstawiana jest jako relikt przeszłości albo prywatna emocjonalna potrzeba słabszych psychicznie ludzi. Wystarczy system społeczny, który krok po kroku buduje człowieka całkowicie skupionego na sobie, swoich pragnieniach, swojej wygodzie i swojej autonomii. Bo człowiek skoncentrowany wyłącznie na sobie bardzo szybko przestaje pytać o Boga.

I właśnie dlatego największym błędem jest dziś myślenie, że wojna z chrześcijaństwem się skończyła. Ona jedynie zmieniła metody. Dawniej walczono z religią brutalnie i otwarcie. Dziś robi się to subtelniej, skuteczniej i dużo bardziej podstępnie. Nie mówi się już: „zakazujemy wiary”. Mówi się: „wiara jest sprawą prywatną”. Nie mówi się: „wyrzućcie Boga z życia społecznego”. Mówi się: „państwo musi być neutralne”. Nie mówi się: „zlikwidujcie chrześcijaństwo”. Mówi się: „trzeba dostosować Kościół do współczesności”. A jednak efekt końcowy pozostaje dokładnie taki sam — człowiek ma żyć tak, jakby Boga nie było.

Właśnie dlatego przebudowa szkoły i wychowania stała się jednym z najważniejszych pól współczesnej rewolucji kulturowej. Człowiek pozbawiony zakorzenienia religijnego staje się znacznie łatwiejszy do uformowania przez ideologię. Jeśli od najmłodszych lat słyszy, że nie istnieje obiektywna prawda, że moralność jest płynna, że wszystkie systemy wartości są równoważne i że jedynym kryterium dobra jest osobiste samopoczucie, to bardzo szybko przestaje rozumieć, czym jest odpowiedzialność, sumienie i prawo naturalne. Wtedy można mu już sprzedać niemal wszystko, ponieważ nie posiada żadnego trwałego punktu odniesienia. I właśnie dlatego walka o edukację nie jest zwykłym konfliktem politycznym. To jest walka o duszę przyszłych pokoleń.

Pius XI doskonale rozumiał, że cywilizacja odłączona od Boga wcześniej czy później zacznie rozpadać się od środka. Człowiek może bowiem budować potężne państwa, rozwijać technologię i tworzyć imponujące systemy gospodarcze, ale jeśli utraci fundament moralny, cały ten świat zacznie obracać się przeciwko niemu. Dlatego papież pisał:

„Komunizm dąży do zniszczenia wszelkiego porządku społecznego i podważenia samych podstaw cywilizacji chrześcijańskiej.”

Wystarczy dziś spojrzeć wokół siebie, aby zobaczyć, jak bardzo te słowa były prorocze. Rozpad rodziny, kryzys autorytetów, chaos moralny, agresywna przebudowa pojęć dotyczących małżeństwa, płci i człowieczeństwa, coraz większa samotność, depresja i duchowa pustka — to wszystko nie są oderwane od siebie zjawiska. To są skutki cywilizacji, która próbowała zbudować świat bez Boga. Problem polega jednak na tym, że człowiek nie potrafi żyć w pustce duchowej. Jeśli odrzuca religię, bardzo szybko zaczyna tworzyć nowe formy quasi-religii. Ideologia staje się wtedy nowym absolutem, polityka nowym kultem, a aktywiści nowymi kapłanami pilnującymi poprawności myślenia.

I właśnie dlatego współczesna kultura reaguje dziś tak agresywnie na chrześcijaństwo. Nie dlatego, że Kościół jest „staroświecki”. Chrześcijaństwo przeszkadza dlatego, że przypomina człowiekowi o granicach. Mówi mu, że nie wszystko wolno, że prawda istnieje obiektywnie, że człowiek nie jest Bogiem i że nie może dowolnie redefiniować rzeczywistości według własnych pragnień. A tego współczesna rewolucja nie jest w stanie zaakceptować. Ona potrzebuje człowieka całkowicie autonomicznego, ponieważ tylko taki człowiek staje się podatny na pełną przebudowę społeczną i kulturową.

Najbardziej przerażające jest jednak to, że ogromna część współczesnego świata nie dostrzega już nawet samego procesu niszczenia wiary. Ludzie przyzwyczaili się do życia w rzeczywistości, w której Bóg stopniowo znika z przestrzeni publicznej, z języka, z edukacji, z kultury i z codziennego myślenia. Przyzwyczaili się do tego tak bardzo, że zaczęli uważać ten stan za normalny. Tymczasem właśnie to jest największym zwycięstwem rewolucji — moment, w którym człowiek przestaje zauważać własną duchową degradację.

Dlatego słowa Piusa XI powinny dziś wybrzmiewać z nową siłą:

„Tylko religia może ocalić społeczeństwo przed upadkiem moralnym.”

Nie ideologia. Nie technologia. Nie polityczne deklaracje. Nie kolejne społeczne eksperymenty. Cywilizacja bez Boga może przez chwilę sprawiać wrażenie silnej i nowoczesnej, ale wcześniej czy później zaczyna tracić zdolność odróżniania dobra od zła, prawdy od kłamstwa i wolności od chaosu. A wtedy człowiek zostaje sam — bez fundamentu, bez sensu i bez odpowiedzi na najważniejsze pytania własnego istnienia.

I właśnie dlatego walka o wiarę nie jest dziś dodatkiem do życia społecznego. Ona staje się walką o ocalenie samego człowieka.