Małżeństwo nie jest chwilową emocją. Nie jest sezonowym projektem emocjonalnym, który trwa tak długo, jak długo dostarcza przyjemnych doznań. Nie jest kontraktem zawartym na czas dobrego samopoczucia ani relacją, którą można wyrzucić do kosza przy pierwszym większym kryzysie. Małżeństwo jest jedną z ostatnich wielkich instytucji odpowiedzialności, jakie pozostały jeszcze w świecie rozrywanym przez kulturę tymczasowości. I właśnie dlatego znalazło się dziś pod tak brutalnym ostrzałem.

Współczesny człowiek żyje w rzeczywistości, która panicznie boi się trwałości. Wszystko ma być płynne, elastyczne, odwracalne. Praca. Relacje. Tożsamość. Poglądy. Nawet prawda ma dziś charakter tymczasowy i negocjowalny. W takim świecie małżeństwo staje się czymś niewygodnym, ponieważ przypomina o odpowiedzialności, o wierności, o obowiązku wobec drugiego człowieka i wobec przyszłych pokoleń. A przecież cała współczesna kultura budowana jest coraz częściej wokół natychmiastowej gratyfikacji. Człowiek ma czuć, konsumować, doświadczać i natychmiast zmieniać wszystko, co przestało dostarczać emocji.

Dlatego właśnie rozwody ekspresowe nie są wyłącznie techniczną zmianą prawa. Nie są „ułatwieniem procedur”. Nie są niewinną modernizacją systemu. Są symbolem głębokiej zmiany cywilizacyjnej. Są kolejnym etapem procesu, w którym trwałe zobowiązania zastępuje się kulturą łatwego wyjścia awaryjnego. To mentalność świata jednorazowego użytku przeniesiona na rodzinę. A kiedy cywilizacja zaczyna traktować małżeństwo jak formalność administracyjną możliwą do szybkiego rozwiązania, zaczyna równocześnie wysyłać społeczeństwu bardzo konkretny komunikat: nic nie musi być trwałe.

I właśnie tutaj zaczyna się największy dramat współczesnego Zachodu.

Bo człowiek bez trwałych więzi staje się samotny. A człowiek samotny jest znacznie łatwiejszy do sterowania niż człowiek zakorzeniony w rodzinie, tradycji i odpowiedzialności. Człowiek mający silną rodzinę posiada punkt odniesienia. Ma pamięć. Ma ciągłość pokoleń. Ma obowiązki wobec innych ludzi. Nie żyje wyłącznie dla siebie. Tymczasem kultura współczesna coraz częściej promuje model człowieka wykorzenionego – człowieka bez trwałych więzi, bez zakorzenienia, bez wspólnoty, żyjącego wyłącznie własnymi emocjami.

Dlatego wojna o rodzinę nigdy nie była wyłącznie wojną o rodzinę. To przede wszystkim wojna o antropologię. O definicję człowieka. O przyszłość społeczeństw. O to, czy człowiek pozostanie istotą zdolną do poświęcenia, odpowiedzialności i wierności, czy stanie się wyłącznie konsumentem emocji i własnych pragnień.

Dzisiejsza kultura nieustannie banalizuje rozwód. W filmach, serialach, mediach społecznościowych trwałość relacji coraz częściej przedstawiana jest wręcz jako coś podejrzanego albo nudnego. Kryzys małżeński nie jest pokazywany jako moment wymagający walki i dojrzałości, ale jako sygnał do „poszukiwania siebie”. Człowiek ma przede wszystkim „czuć się dobrze”. A jeśli przestaje się dobrze czuć – ma odejść. W ten sposób małżeństwo przestaje być rozumiane jako wspólnota życia i odpowiedzialności, a zaczyna funkcjonować jak emocjonalna umowa obowiązująca do momentu utraty satysfakcji.

Ale przecież miłość nigdy nie była wyłącznie emocją. Miłość bez odpowiedzialności staje się egoizmem. Miłość bez ofiary staje się sentymentalizmem. Miłość bez trwałości zamienia się w relację tymczasową, podporządkowaną chwilowemu nastrojowi. Największym kłamstwem współczesnej kultury jest wmówienie człowiekowi, że prawdziwa wolność polega na nieustannym unikaniu zobowiązań. Tymczasem człowiek dojrzewa właśnie poprzez zobowiązania. Dojrzałość zaczyna się tam, gdzie kończy się dyktatura własnego „ja”.

Warto zadać sobie pytanie: dlaczego współczesny świat tak bardzo boi się trwałości? Dlaczego tak agresywnie promuje płynność relacji? Dlaczego małżeństwo coraz częściej przedstawiane jest jako przeżytek? Odpowiedź jest brutalnie prosta. Trwałe małżeństwo tworzy stabilną rodzinę. Stabilna rodzina tworzy stabilne społeczeństwo. A stabilne społeczeństwo trudniej poddać ideologicznej manipulacji.

Rodzina od zawsze była pierwszą szkołą odpowiedzialności. To w rodzinie człowiek uczy się wyrzeczenia, cierpliwości, poświęcenia i lojalności. To właśnie rodzina tworzy ludzi zdolnych do budowania wspólnoty narodowej, społecznej i kulturowej. Dlatego wszystkie wielkie rewolucje uderzały najpierw w rodzinę. Nie jest przypadkiem, że rewolucja kulturowa konsekwentnie przechodzi dziś przez szkołę, media, kulturę, wychowanie dzieci, a nawet sam język. Chodzi bowiem nie tylko o zmianę prawa, ale o przebudowę mentalności.

Bo kiedy człowiek przestaje wierzyć w trwałość małżeństwa, zaczyna również przestawać wierzyć w trwałość czegokolwiek. Wtedy wszystko staje się negocjowalne. Tożsamość. Moralność. Płeć. Relacje społeczne. Nawet człowieczeństwo. Kultura płynności nie zatrzymuje się na rozwodach. Ona rozsadza wszystkie instytucje, które przypominają człowiekowi, że istnieją granice, obowiązki i odpowiedzialność.

I właśnie dlatego temat rozwodów ekspresowych jest tak ważny. To nie jest spór o jedną ustawę. To spór o kierunek całej cywilizacji. O to, czy państwo będzie jeszcze chronić trwałość rodziny jako fundament społeczeństwa, czy stanie się wyłącznie administratorem rozpadu więzi społecznych. Bo państwo, które banalizuje rozwód, bardzo szybko zaczyna banalizować również wychowanie dzieci, odpowiedzialność ojcostwa, sens małżeńskiej przysięgi i samą ideę trwałej wspólnoty.

A przecież historia pokazuje jasno, że żadna cywilizacja nie rozpada się najpierw na granicach. Cywilizacje rozpadają się najpierw w rodzinach. Rozpad zaczyna się wtedy, gdy społeczeństwo przestaje wierzyć, że warto budować coś trwałego. Kiedy zanika gotowość do poświęcenia. Kiedy wygoda staje się ważniejsza niż odpowiedzialność. Kiedy emocja wygrywa z wiernością.

Współczesny człowiek coraz częściej słyszy, że powinien przede wszystkim „żyć dla siebie”. Ale człowiek żyjący wyłącznie dla siebie wcześniej czy później zostaje sam. A samotność jest jednym z największych dramatów współczesnej cywilizacji. Paradoksalnie żyjemy dziś w epoce nieustannej komunikacji, a jednocześnie coraz więcej ludzi doświadcza głębokiej pustki i rozpadu więzi.

Dlatego obrona małżeństwa nie jest nostalgicznym sentymentem za przeszłością. Jest walką o przyszłość człowieka. O zachowanie przestrzeni, w której człowiek jeszcze może uczyć się odpowiedzialności, wierności i miłości rozumianej jako decyzja, a nie chwilowy stan emocjonalny.

Bo małżeństwo nigdy nie było obietnicą życia bez cierpienia. Było obietnicą wspólnego przechodzenia przez cierpienie. Nigdy nie było gwarancją nieustannego szczęścia. Było decyzją, że nawet w kryzysie człowiek nie przestaje być odpowiedzialny za drugiego człowieka.

I może właśnie dlatego współczesny świat tak bardzo się go boi.